Sempatik bölüm

SEMPATİK BÖLÜM

Otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik bölümleri

Göğüs, karın ve leğen boşluğundaki organlar ve dokular, otonom sinir sisteminin hem sempatik hem parasempatik bölümlerinin etkisi altındadır. Bu iki bölüm arasındaki hassas denge, normal koşullar altında bu organların sabit bir etkinlik düzeyinde kalmalarını sağlar. Ancak otonom sinir donanımı bu organların ötesine; göz kaslarına, tükürükbezlerine, derideki ter bezleriyle küçük kaslara ve kan damarlarına uzanır

Sempatik bölüm çoğunlukla “savaş ya da kaç” sistemi olarak anılır. Acil durumlarda, vücudumuz tehlikeden kaçınmak veya tehlikenin üstesinden gelmek için fazladan enerjiye gereksinim duyduğunda ortaya çıkar. Acil durumlarda kalp hızlı atar, deride soğuk ter olur hızlı nefes alınıp verilir ve gözbebekleri büyür tüm bunlar sempatik sinir sisteminin etkinleşmesiyle meydana gelir. Bunlara ek olarak, sempatik sinir sistemi kan basıncının artması, ağız kuruluğu, kan şekerinin yükselmesi ve akciğerdeki küçük solunum yollarının genişlemesi gibi değişikliklere de neden olabilir. Sempatik sinir sistemi ayrıca kaslara kan akışını artırır ve kanı mide-bağırsak sisteminden başka yöne çevirir.

Tüm bu etkiler insanın acil durumla başa çıkma yeteneğini artırır. Sempatik sinir sisteminin, vücut isısının denetiminde de önemli bir etkisi vardır. Bazı sempatik sinir hücreleri derideki ter bezlerinin etkinliğini uyararak ter üretimini artırır ve terin buharlaşmasıyla vücut ısısını düşürür. Diğer sempatik sinir hücreleri, uyarıldıklarında, derinin üzerindeki tüylerin dikilmelerine neden olan derideki küçük düz kasları denetler. Bu değişiklik çoğunlukla “kaz derisi” olarak adlandırılır ve isı kaybını en aza indirmek için hareketsiz havayı deriye yakın tutar.

Gözde, sempatik sinir sistemi, gözün arkasındaki duyarlı ağ tabakaya ulaşan ışık miktarını artırmak için gözbebeğini büyütür Anatomik olarak, sempatik sinir sistemi; omuriliğin göğüs ve bel düzeylerinde bulunan sinir hücreleriyle birlikte omurga boyunca bulunan uzun sinir hücreleri zincirinden oluşur. Bu uzun zincir, sempatik gövde olarak adlandırılır sinirleri diğer sinir ağlarına (pleksus) ve iç organlara aktarır. Bazı sempatik sinir lifleri, içsalgı sisteminin bir parçası olan böbreküstübezi medullasına gider. Bu sinir lifleri, kana epinefrin (adrenalin) ve norepinefrin (noradrenalin) salgılamak için uzmanlaşmış sinir hücreleri içeren böbreküstübezi medullasını uyarır.

Bu hormonlar enerji kaynaklarının hızla seferber edilmesi gereken acil durumlarda salgılanır.